03-12-2021

Jakie są następstwa wyrzynających się ósemek i jak wygląda leczenie?

Ósemka, czyli trzeci ząb trzonowy, zwyczajowo nazywany jest zębem mądrości (z łaciny dens serotinus lub dens sapientiae), ponieważ wyrzyna się najczęściej między 17. a 21. rokiem życia, a zatem w okresie przyjmowanym w zachodnich społeczeństwach jako osiąganie dojrzałości. U niektórych może jednak pojawić się dużo później, około czterdziestych urodzin, u innych zaś ósemek może być mniej niż cztery lub nawet nie być ich wcale. Dzieje się tak, ponieważ obróbka termiczna pożywienia spowodowała , że jest ono łatwiejsze do żucia i nie potrzebujemy tylu zębów trzonowych do jego rozcierania. I choć naszym przodkom trzecie zęby trzonowe ułatwiały przeżuwanie, dla nas bywają niestety źródłem wielu dolegliwości w obrębie jamy ustnej.

 

Dlaczego ósemki są przyczyną dolegliwości bólowych?

U niektórych pacjentów proces wyrzynania się ósemek przebiega szybko i bezproblemowo, jednak u wielu jest przyczyną uciążliwych oraz długotrwałych dolegliwości bólowych. Problemy te wiążą się najczęściej z dolnymi ósemkami, które nie mieszczą się w łuku, a przy tym niejednokrotnie znajdują się w niewłaściwym położeniu, nie są w pełni wyrżnięte i mają kaptur dziąsłowy, pod który dostają się resztki jedzenia, a te z kolei prowadzą do zapalenia w obrębie korony klinicznej zęba, czyli stanu zapalnego tkanek miękkich otaczających ząb. Objawia się on nieprzyjemnym zapachem z ust i charakterystycznym smakiem odczuwanym przez pacjenta, a często także utrudnionym otwieraniem ust. Warto tu zaznaczyć, że często po okresie zaostrzenia przychodzi faza ustąpienia dolegliwości, która może skłaniać pacjenta do odsuwania decyzji o ekstrakcji zęba. Jednak cykl nieuchronnie się powtarza, z tą tylko różnicą, że każdy następny rzut jest dłuższy i obfituje w intensywniejsze dolegliwości bólowe. Należy wziąć to pod uwagę i zamiast przy kolejnej chwilowej poprawie karmić się złudną nadzieją, że problem znikł, odwiedzić jak najwcześniej chirurga stomatologicznego lub lekarza stomatologa z odpowiednim doświadczeniem, specjalizującego się w procedurach chirurgicznych.
Z kolei problemy związane z górnymi ósemkami dotyczą głównie zmian próchnicowych, czyli ubytków twardej struktury zębów, zwanych potocznie przez pacjentów „dziurami”. Ze względu na odległą lokalizację pacjenci nie mają często wystarczającej możliwości prawidłowego mycia tych zębów. Powstałe w ten sposób ubytki prowadzą z biegiem czasu do zapalenia miazgi zęba i objawiają się nagłymi oraz bardzo silnymi dolegliwościami bólowymi. Infekcja sprzyja ponadto próchnicy sąsiadujących z nimi siódemek, których higiena jest utrudniona ze względu na częste zaleganie jedzenia pomiędzy siódemką i ósemką i może nawet prowadzić do miejscowej paradontozy. Wynikający z anatomii szczęki utrudniony dostęp do ósemek przekłada się mniej skuteczne leczenie, zatem w przypadku zębów mocno uszkodzonych zmianami próchnicowymi korzystniejsze dla pacjenta jest ich usunięcie.

 

Jakie są inne negatywne następstwa wyrzynających się ósemek?

Inne negatywne następstwa wyrzynania się ósemek to stłoczenia widoczne szczególnie w obszarze zębów przednich, które znacząco pogarszają estetykę uśmiechu i w konsekwencji wymagają korekcyjnego leczenia ortodontycznego. Dlatego planowanie leczenia ortodontycznego rozpoczyna się w większości przypadków właśnie od usunięcia ósemek w ramach prewencji ewentualnych stłoczeń, które mogłyby wystąpić w przyszłości. Ekstrakcja jest również absolutnie konieczna w przypadku zatrzymanych ósemek, zwłaszcza dolnych. Rzadkim, ale bardzo niebezpiecznym powikłaniem wyrzynających się ósemek jest resorbcja korzeni zębów sąsiednich. Ósemka jest najczęściej w całości w kości i napiera na korzeń zęba siódmego, prowadząc do jego resorbcji, czyli uszkodzenia korzenia w którym organizm sam trawi część jego struktury. Ząb dotknięty resorbcją musi zostać usunięty.

 

Jak wygląda leczenie?

Diagnozę stawia się na podstawie pantomogramu, czyli zdjęcia rentgenowskiego całej szczęki, które daje lekarzowi dokładny wgląd w umiejscowienie zębów i umożliwia ocenę sytuacji klinicznej. Przyczynowym leczeniem problemów związanych z górnymi i dolnymi ósemkami jest ich ekstrakcja. W przypadku ósemek górnych jest to z reguły usunięcie niechirurgiczne, przy założeniu, że ósemka nie jest całkowicie pogrążona w kości. Natomiast dolne ósemki najczęściej wymagają usunięcia chirurgicznego, czyli takiego, w którym lekarz otwiera dziąsło, a następnie znosi nadmiar kości, dzieli ząb na fragmenty za pomocą wiertła i oddzielnie usuwa każdy z nich.
W naszej klinice każdy z tych zabiegów wykonujemy w trosce o zachowanie maksymalnego komfortu pacjenta, przy użyciu nowoczesnych środków znieczulających. Przywiązujemy szczególną uwagę do precyzji, a wszystkie informacje dotyczące samego zabiegu przekazujemy pacjentowi na poprzedzającej zabieg wizycie konsultacyjnej. Pacjent otrzymuje od nas ponadto szczegółowe zalecenia dotyczące objawów pozabiegowych jak obrzęk, ewentualne krwawienia, siniak, dolegliwości bólowe, zmniejszone otwieranie ust, czyli szczękościsk, jak i sposób postępowania po zabiegu, taki jak zimne okłady, pozycja ciała z wykluczeniem pozycji na wznak, wykluczenie alkoholu i innych napoi drażniących i gorących oraz konsumpcji twardych i gorących drażniących, aromatycznych pokarmów, a także ograniczenie wysiłku fizycznego, unikanie sauny, basenu z chlorowaną wodą oraz odpowiednia higiena jamy ustnej z użyciem odpowiedniej szczoteczki pozabiegowej i wprowadzenie specjalnego płynu do pukania jamy ustnej. Okres gojenia trwa około dwóch tygodni. Pierwsze 3 do 5 dni jest najtrudniejsze i po nich zwykle można wrócić do normalnego funkcjonowania już bez obawy, że trzeci ząb trzonowy stanie się przyczyną nagłych dolegliwości w najmniej odpowiednim momencie.

Opracowanie

Szymon Matuszewski

Lekarz stomatolog